Hücre:Canlıların en küçük yapı birimidir. Hücre zarı, çekirdek ve sitoplazma olarak üç kısımdan oluşur.

1.HÜCRE ZARI:Akıcı-mozaik zar modeline göre iki sıra yağ tabakası arasında protein-glikolipitlerden oluşur. En önemli özelliği seçici geçirgen(selektif permeabl) olmasıdır.

Hücre zarından;

·Küçük moleküller büyük moleküllere göre

·Yağ çözücüler (alkol,aseton…) ve yağda çözünen maddeler (A,D,E,K vitaminleri) suda çözünenelere göre,

·Nötr atomlar iyonlara göre daha kolay geçer.

MADDE İLETİMİ

A-Pasif taşıma:Hücrelerin enerji kullanmadan yaptıkları taşıma işlemidir.

Difüzyon:Moleküllerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru geçişleridir.

Ozmoz:Su moleküllerinin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru seçici geçirgen bir zardan geçişleridir.

1.Plazmoliz:Hücrenin, su konsantrasyonu az olan bir ortamda dışarıya su vererek büzüşmesidir.

2.Deplazmoliz:Plazmolize uğramış hücrenin saf suya konulduğunda su alarak tekrar eski durumuna geçmesidir.

3.Turgor:Hücrenin su alarak şişmesidir. Tek yıllık bitkilerin dik ve sert kalmasını sağlar.

İzotonik ortam:Hücre ve dış ortam yoğunluğunun aynı olduğu ortamdır. 

Hipertonik ortam:Dış ortamdaki madde yoğunluğunun hücreden fazla olduğu ortam.

Hipotonik ortam:Dış ortamdaki su yoğunluğunun hücreden fazla olduğu ortam.

4.Osmotik basınç:Hücre sitoplazmasındaki  çözülmüş maddeler fazla ise, su oranı düşük olur. Dış ortamdan su almak ister. İşte hücrenin su ihtiyacına osmotik basınç denir.

Turgor basıncı:Bitki hücrelerinde  hücre içindeki suyun çepere uyguladığı basınçtır. Turgor basıncı ile osmotik basınç ters orantılıdır.

Hemoliz:Hücreni çok fazla su alıp parçalanmasıdır.

Diyaliz:Çözünmüş maddelerin yarı geçirgen bir zardan az yoğun ortama doğru hareketidir.

B-Aktif taşıma:Moleküllerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru enerji harcayarak geçmesidir. Yalnızca canlı hücrelerde görülür.

Eksositoz:Hücre içindeki maddelerin dışarı çıkarılmasıdır.

Endositoz:Hücre içine katı ve sıvı parçacıkların alınmasıdır. İkiye ayrılır:

a)Fagositoz:Zardan geçemeyecek kadar büyük katı moleküllerin hücre içine alınmasıdır.

b)Pinositoz:Sıvı maddelerin hücre içine alınmasıdır.

Hücre Çeperi (Hücre duvarı):Sadece bitkisel hücrelerde hücre zarı üzerinde yer alan ölü yapıdır. Koruma ve desteklik sağlar. Esas yapısı selülozdur.

2.SİTOPLAZMA:Hücre zarı ile çekirdek arasındaki sıvıdır.  Yapısında organik ve inorganik maddeler bulunur. Organelleri barındırır.

Sitoplazmada Bulunan Organeller

· Endoplazmik Retikulum:Hücre zarı ile çekirdek arasında madde iletimini sağlar. İki çeşittir; ribozom taşıyanlara granüllü, taşımayanlara granülsüz endoplazmik retikulum denir. Granüllü ER protein sentezinde, Granülsüz ER lipid sentezinde görev alır.

· Golgi Aygıtı:Yağ sentezlenmesi ve paketlenmesinde görevlidir. Mukus, lizozom, ara lamel, selüloz ve koful oluşumda görevlidir. ER ve golgi aygıtı, hücre ve çekirdek zarlarının oluşumunda birlikte görev yaparlar. 

     Golgi Aygıtı

· Ribozom:Protein sentezleyen organellerdir. Virüsler hariç tüm hücrelerde bulunur.

· Mitokondri: Hücrelerde O2 li solunumun yapıldığı ve enerjinin üretildiği merkezlerdir. Bakteriler, mavi yeşil algler, memeli alyuvarlarında mitokondri ve golgi aygıtı yoktur. Yapısında DNA, RNA ve ribozom bulunur.

           Mitokondri

· Lizozom: Hücre içi sindirimde görev yaparlar. Lizozomların parçalanıp hücre yapısına dağılması sonucunda hücrenin parçalanmasına OTOLİZ denir.

       Lizozomlar

· Koful(Vakuol): Hücrenin madde alışverişinde, bazı maddelerin depolanmasında, hücre içi sindirimde ve  hücresel boşaltım olaylarında görev alır.Tatlı su tek hücrelilerinde bulunan kontraktil kofullar sitoplazmanın su dengesini sağlar.

· Sentrozom: Sadece hayvan hücrelerinde bulunur ve bölünme sırasında kromozomları kutuplara çeker.Her sentrozom bir çift sentrioldan oluşur.

· Plastitler: Bitkilerde bulunan renk maddeleridir. Üçe ayrılır. Kloroplastlar yeşil renk verir. Kromoplastlar çiçek ve meyve rengini verir; bunlar ksantofil(sarı), likopin(kırmızı), karoten(turuncu)dir. Lokoplastlarda renksizdir, yedek besin depo ederler. Kloroplastlar fotosentezin yapıldığı yerlerdir, yapısında DNA, RNA ve ribozom bulunur.

Bitki ve Hayvan Hücresi Arasındaki Farklar: 

· Hayvan Hücresi: Sentrozom vardır. Hücre çeperi ve plastitler yoktur. Kofullar küçük ve az gelişmiştir. Fagositoz ve Pinositoz olayları görülür.

· Bitki Hücresi: Sentrozom yoktur. Hücre çeperi ve plastitleri vardır. Kofulları büyük ve gelişmiştir. Yüksek yapılı bitkilerde lizozom yoktur. Fagositoz ve Pinositoz görülmez. 

   
                   Hayvan Hücresi                                        Bitki Hücresi

3.ÇEKİRDEK(Nukleus): Hücrenin hayatsal faliyetlerini kontrol eden; genetik maddeyi koruyan, hücre bölünmesini ve protein sentezini sağlayan yapıdır. Çekirdek zarı, çekirdek plazması, çekirdekçik ve kromatin iplik olarak 4 kısımdan oluşur.

Kromozomları Yapısı

Kromatin iplik:Bölünme öncesinde hücrenin çekirdeğinde uzun, ağ ve yumak şeklinde görülen yapıdır.

Kromozom:Genleri üzerinde barındırırlar. Hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliklerin spiral kıvrılıp, kısalıp, kalınlaşmaları sonucu oluşurlar.

Homolog Kromozom:Biri anadan diğeri babadan gelen, şekil ve büyüklük bakımından birbirine benzeyen, karşılıklı bölgelerinde (lokus) aynı veya zıt yönde etki eden genleri taşıyan kromozomlardır.

Canlı türlerinde kromozom sayısı tür  belirleyici özellik göstermez. Canlıların farklılığı kromozomlar üzerindeki genlerin dizilişine bağlıdır.

Her türün kromozom sayısı sabittir.

Kromatit(Eş kromozom):Kromozom eşlenmesi sonucunda oluşan ipliklerdir. Kromatitler sentromer ile birbirine bağlıdır. İki kromatit bir kromozomu oluşturur.

Kromozom tipleri

a-Vücut kromozomları(Otozomlar): İnsanda 46 kromozomdan 44 tanesi otozomdur.

b-Eşey kromozomları(Gonozomlar): İnsanda 46 kromozomdan 2 tanesi gonozomdur.X ve Y ile gösterilir; dişide XX, erkekte XY dir.

Kromozom sayılarına göre hücre tipleri:

1.Vücut Hücresi(Somatik Hücre): Diploid(2n) hücrelerdir.Dişide=44+XX, erkekte=44+XY

2.Eşey Ana Hücreleri: Üreme hücreleri oluşturan diploid hücrelerdir.(Yumurtalık ve testis ana hücresi)

3.Eşey Hücreleri(Gamet): Haploid(n) hücrelerdir. Yumurta hücresi (22+X) sperm hücresi (22+X veya 22+Y).

HÜCRE BÖLÜNMESİ

Hücreler bölünerek çoğalır.Hacim-Yüzey, stoplazma-çekirdek oranının bozulması bölünmenin nedenlerindendir.Kontrolsüz hücre bölünmesine kanserli dokularda rastlanır. Hücre bölünmesi sırasında interfaz ve bölünme olmak üzere iki evre görülür.

İnterfaz(Hazırlık Evresi): Bölünme öncesinde görülür. ATP sentezi, replikasyon protein sentezi ve metaolik faliyetlerde artış gözlenir.

Bölünme: İki şekilde gözlenir.a-çekirdek bölünmesi(karyokinez) b-sitaplozma bölünmesi(sitokinez). Genel olarak mitoz ve mayoz olarak gerçekleşir.

Mitoz Bölünme: Vücut eşey ana hücrelerinde görülür. Kromozom sayısı değişmez. Bölünme sonucunda aynı özellikle iki yavru meydana gelir. Kalıtsal devamlılığı sağlar. Homolog kromozomlar ayrılmaz(kromatitler ayrılır). Sinapsis, tetrat, kiazma ve krossing-over görülmez. Çok hücrelilerde büyüme ve rejenerasyonu sağlarken tek hücrelilerde üremeyi sağlar.

Mitoz Bölünmeyi İzlemek İçin Tıklayın!

Mitoz Bölünme Evreleri:

1.Profaz: Kromatitten kromozomler oluşur. Kromatitler sentromer ile birbirine bağlanır. Kromozomlar eşlenir. Çekirdekçik ve çekirdek zarı erir, iğ iplikleri oluşur.

2.Metefaz: Kromozomlar ekvator düzlemine dizilrler.

3.Anafaz: Kromatitler iğ iplikleri ile birbirinden ayrılarak kutuplara doğru çekilirler.

4.Telofaz: Kromozomlar tekrar kromotin ağını oluştururlar. İğ iplikleri kaybolur. Oluşan çerdikler etrafında çekirdek zarı oluşur. Böylece karyokinez tamamlanır.

Sitokinez ise hayvan hücresinde boğumlanarak, bitki hücresinde orta lamel oluşarak tamamlanır.

Mitozun`un Biyolojik Önemi

1.Hücre sayısını çoğaltmak

2.Kromozom sayısını sabit tutma

3.Genetik bilginin her bir yavru çekirdeğe aktarılmasını garantiler.

Mayoz Bölünme Evreleri

I. ve II. Mayoz olarak incelenir. Bölünme safhaları aynı mitozdaki gibidir, bu safhalar farklı olarak iki kez gerçekleşir.

*Mayoz I de homolog kromozomlar, mayoz II de kromatidler ayrılır

*Profaz 1 de krossing-over olur.

Mayoz`un Profaz I Safasındaki Olaylar

1.Sinapsis: Homolog kromozomların yan yana gelmesidir.

2.Tetrat: Sinapsis durumunda 4 kromatitin meydana getirdiği yapıdır. 1 tetrat = 2 kromozom = 4 kromatit

3.Krossing-over: Sinapsis sıransında homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında temas yerlerinde (kiazma) gerçekleşen parça değişimidir. Bu yeni gen kombinasyonlarına sebep olduğundan canlı çeşitliliğine yol açar.

Mayoz Bölünme: Eşey bezlerinde(gonat) eşey hücrelerinin oluşumu sırasında görülür. Kromozom sayısı yarıya iner, bölünme sonucunda n kromozomlu 4 hücre oluşur. Oluşan hücrelerde kalıtsal farklılık vardır. Sinapsis, tetrat, kiazma ve krossing-over görülür. Aynı türlerde dölden döle kromozom sayısını sabit tutar.

Organik Besinler Karbonhidratlar Sindirilirler
Yağlar Sindirilirler
Proteinler Sindirilirler
Vitaminler Sindirilmezler
İnorganik Besinler Mineraller Sindirilmezler
Su Sindirilmezler

Enerji vericiler : Karbonhidrat, yağ, protein

Enerji verimi miktarı sırası : Yağ, protein, karbonhidrat

Yapıcı-onarıcı olarak kullanımlarına göre : Protein, yağ, karbonhidrat,vitamin,nükleik asit

Düzenleyiciler : Protein, vitamin, mineraller, su

Açlık anında kullanım sırası : Karbonhidrat, yağ, protein
Sindirim kolaylığı(KOLAYDAN ZORA DOĞRU) : Karbonhidrat, protein, yağ

4ORGANİK BESİNLER:
Karbonhidratlar,yağlar,proteinler,yağlar ve vitaminlerdir.Cansız ortamda bulunmayıp,ancak canlıların vücutlarında üretilirler.Günümüzde,teknolojinin gelişmesiyle bazı vitaminler fabrikalarda sentetik olarak üretilebilmektedir.Bütün organik besinlerin temel yapısını KARBON ATOMLARI oluşturur.Çoğunda karbon atomunun yanın da oksijen ve hidrojen de bulunur.Karbonhidrat,yağ,proteinler enerji elde etmek için kullanılabilir.Hücre zorunlu kalmadıkça proteinleri enerji kaynağı olarak kullanmaz.ÇÜNKÜ proteinlerin esas görevi hücre,dolayısıyla canlı yapısına katılmak ve enzim olarak görev yapmaktır.
Bu üç temel besinin enerji verimliliği farklıdır. 1 gram karbonhidrat yakılınca 4,2 K.cal,1 gram protein yakılınca 4,3 Kcal ve 1 gram yağ yakılınca 9,5 Kcal enerji açığa çıkarırlar.HÜCRELERDE BU ENERJİNİN BİR KISMI ATP NİN BAĞLARINA AKTARILIRKEN BİR KISMI DA ISI OLARAK ORLTAMA VERİLİR .Böylece hem vücut ısısı oluşturulur,hem de kimyasal reaksiyonlar için enerji sağlanır.
VÜCUTTA BESİNLERİN BULUNMA ORANINA GÖRE YÜZDESİ
Molekül adı vücut ağırlığına %si
Su 60
Protein 17
Lipit 15
MİNERAL(Na,K,Cl,Mg,vb.) 5
Diğerbileşikler nükleik asitler 2
Karbonhidratlar 1
KARBONHİDRATLAR
Genel formülleri(CH2O)n ile gösterilir.Bu formülde glikoz için n yerine 6 yazarsak C6H1206 olur.
• C,H ve O ‘den meydana gelmiştir.3 çeşittir.
• İki önemli görevi vardır.1)Enerji kaynağı 2)Yapısal madde(Bitkilerde çeperin yapısına,bütün
canlı hücrelerde de zarın yapısına katılarak görev yapar.ATP,DNA,RNA,NAD,NADP,FAD’ da bulunur.
Karbonhidratların solunum ürünleri laktik asit,asetik asit,H2O ve CO2 dir.

2

KARBONHİDRATLAR
(CnH2n0n)
BASİT ŞEKERLER ÇİFT ŞEKERLER KOMPLEKS ŞEKERLER
monosakkaritler disakkaritler polisakkaritler

1) MONOSAKKARİTLER(TEK ŞEKERLER)
Hemen kullanılacak enerji kaynağıdırlar.Karbon sayısının arkasına ose(oz) eki getirlerek isimlendirilirler.ÖRNEGİN 3 karbonlu monosakkaritlere TRİOSE(trioz),4 Karbonlu monosakkaritlere tetraose(tetraoz),5 karbonlulara pentoz,6 karbonlulara heksoz basit şekerler olarak bilinir.
• Sindirime uğramazlar.
• Yalnızca ototroflar tarafından sentezlenir.
• İçerdikleri C sayısına göre
TRİOZLAR: Bu karbonhidratlar 3 karbonludur.Özellikle glikoliz ve fotosentezin karanlık evre reaksiyonlarında ara ürün olarak kullanılır. ÖRNEĞİN gliserik asit,gliseraldehit,pürivik asit
PENTOZLAR:5C’lu şekerler : Riboz, Deoksiriboz ,DNA,RNA,ATP,NAD,FAD, gibi moleküllerin yapısına katılırlar
Riboz  ATP ve RNA’da bulunur Deoksiriboz  DNA’da bulunur.
HEKSOZLAR:6C’lu şekerler : Glikoz,(üzüm şekeri,kan şekeri), Galaktoz,( süt şekeri) Fruktoz (meyve şekeri)Bu moleküller aynı sayıda C,H,O atomu içerir.Kapalı formülleri C6H1206 şeklindedir.Ancak açık formülleri farklıdır.Bu nedenle glikoz,fruktoz ve galaktoz birbirinin izomeridir.
• Monosakkaritlerin difüzyon hızları şöyledir. Galaktoz > Glikoz > Fruktoz

•

Glikoz  Bal,üzüm ve incirde bol bulunur.Açlık ve koma anında kullanılır.
•
Fruktoz  Bal ve olgun meyvelerde bol bulunur.(=meyve şekeri)
Galaktoz  Süt ve süt ürünlerinde bol bulunur.(=süt şekeri).Tabiatta az bulunur. Hayvansal
bir besin kaynağıdır.

MONOSAKKARİTLER SUDA ÇÖZÜNÜR VE TATLIDIRLAR.
GLİKOZ hücrelerin enerji üretiminde kullanıldığı en önemli monosakkarittir.Beyin hücrelerinin çalışması tamamen glikoz ve oksijene bağlıdır.Normal bir insanın 100 mililitre kanında 90-100 miligram glikoz bulunur.Glikoz miktarının azalması veya yükselmesinde ŞEKER HASTALIĞI görülür.(DİABETES MELLİTUS)

3

2) DİSAKKARİTLER
• İki monosakkaritin (heksoz) aralarından bir su molekülü çıkararak glikozit bağı ile bağı ile birleşmeleri sonucu oluşan şekerlerdir.

Tepkimede monosakkaritlerden birinin 0H- iyonu,diğerinden H+ iyonu ayrılır.Ayrılan bu iyonlar birleşik H2O ya dönüşür.İyonların ayrıldıkları karbonları arasında da yeni bir bağ oluşur.Oluşlan bağa GLİKOZİT BAĞI denir.Bu şekilde glikoz moleküllerinin su vererek bağlanması şeklindeki dehidrasyon sentezine,glikozit bağı oluşturduğu için GLİKOZİTLEŞME denir.Glikozitleşme aşağıda verilen denklemdeki gibi gerçekleşir.

Monosakkarit + monosakkarit GLİKOZİTLEŞME Disakkarit+H2O
DEHİDRASYON:Küçük organik moleküllerin su çıkışı ile büyük organik molekülleri oluşturmaları olayına DEHİDRASYON sentezi denir.
Glikozit bağı :İki monosakkarit arasında su çıkışı ile oluşan kimyasal bağa glikozit bağı denir.

ATP ve enzim
M+M M M +H2O
M monosakkarit
C6H1206+ C6H1206 C12H22O11+ H2O
DİSAKKARİTLERİN GENEL FORMÜLLERİ C12H22O11 ŞEKLİNDEDİR.

ÖNEMLİ DİSAKKARİTLER
Maltoz (ARPA ŞEKERİ,MALT ŞEKERİ) şekeri)
Sakkaroz = Sükroz (Çay = Pancar şekeri
Laktoz (süt şekeri)
BİTKİLERDE
ATP ve enzim

Glikoz + Glikoz Maltoz +H2O
enzim

Glikoz + Fruktoz ATP VE ENZİM Sakkaroz = Sükroz+ H2O

ENZİM

İNSAN VE MEMELİ HAYVANLARIN SÜTÜNDE
ATP VE ENZİM
Glikoz + Galaktoz Laktoz + H2O

ENZİM

4

HİDROLİZ:Büyük organik moleküllerin yapısına su alarak küçük organik moleküllere ayrılmaları olayına hidroliz denir.Hidroliz dehidrasyon olayının tersidir.Disakkaritler enerji üretilmesi amacıyla monosakkaritlere ayrılarak kullanılırlar.

LAKTOZ+SU GLİKOZ+GALAKTOZ

DEHİDRASYON HİDROLİZ
Su açığa çıkar su katılır
Küçük moleküller büyük molekülleri Büyük organik moleküller küçük organik
Oluşturur moleküllere ayrılır
ATP VE ENZİM kullanılır ENZİM kullanılır
3) POLİSAKKARİTLER
•
• Çok sayıda monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.
• Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Nişasta
Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Selüloz + (n-1) H2O
Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Glikojen
—————————————————————–
n tane
Son ürünlerin farklı olmasının sebebi glikozların bağlanma biçimleridir

Çok sayıda monosakkaritin birleşmesinden oluşan kompleks moleküllerdir.

Çok sayıda monosakkaritin dehidrasyonu sonucu oluşan büyük moleküllü karbonhidratlardır. Temel yapı birimleri glikoz molekülleridir.

ATP ve enzim
n(M) M M M…….+(n-1) H2O
(n-1) formülündeki n monosakkarit sayısını ifade eder.
(n-1) glikozit bağ sayısını verir.(Bağ sayısı kadar su açığa çıkar)
Glikoz moleküllerinin farklı şekillerde bağlanması ile polisakkaritlerin farklı özellikte olmasına neden olur
ÖNEMLİ POLİSAKKARİTLER Amiloz
Nişasta(bitkisel depo)
Glikojen(hayvansal depo) amilopektin
Selüloz(Bitkisel çeper)
Kitin(Hayvansal iskelet)
Heparin
Kondroitin sülfat
Hiyaluronik asit
NİŞASTA •
En az beş bin glikoz molekülünün dehidrasyonu sonucu oluşan polisakkaritlerdir.Sadece bitki hücrelerinde sentezlenen ve depo edilen nişasta buğday,mısır,patates,bakla,fındık ve fıstıkta yüksek oranda bulunur.Bitkilerin fotosentez sonucu ürettikleri glikoz lökoplastlarda nişasta olarak depo edilir.Nişasta bitkinin kök,gövde,tohum ve meyve gibi kısımlarında depolanır. Hayvanlarda besinlerle alınan nişasta sindirim olayı ile glikoza yıkılarak kana geçer

5

Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Nişasta
• Bitkilerde glikozun depo şeklidir.
• Düz zincirlidir ve alfa glikozit bağı ile bağlanmışlardır.
• Suda az çözünür.İyot ile maviye boyanır.
• Nişasta,lökoplastta depolanır.Yumru ve tohumlarda daha çok depolanır.
NİŞASTA YAPILARILARINA GÖRE
AMİLOZ(düz zincir şeklinde):GLİKOZ molekülerinin 1-4 bağları ile birleşmesinden meydana gelen düz zincir şeklindeki moleküllerdir.Suda çözünmeyen amiloz miseller halinde bulunur.hidrojen bağları ile sarmal yapı oluşturur.
AMİLOPEKTİN:(DALLANMIŞ ŞEKİLDE):Amiloz zincirinin büyüklüğündeki zincirlere 1-6 glikozit bağları ile bağlanan,yan zincirlerden oluşur.Amilopektin dallanmış bir yapıya sahip olup,SUDA ÇÖZÜNÜR.
Bitkilerde farklı türlere göre farklı oranlarda amiloz ve amilopektin bulunur.
Nişasta +iyot(LUGOL) LACİVERT siyah renk verir.

Glikoz +benedict ISI kiremit kırmızısı renk verir
Glikoz+fehling kiremit kırmızısı renk verir

GLİKOJEN

Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Glikojen

Hayvanlarda mantar ve insanlarda karbonhidratlar glikojen şeklinde depo edilir.

Dallıdır ve alfa glikozit bağı ile bağlanmıştır.
Suda çözünür.İyot ile kahverengiye boyanır,
En fazla karaciğer ve kaslarda bulunur,depo edilir.Gerektiğinde glikoza dönüşerek karaciğerden kana geçer.
Glikojen+ iyot çözeltisi kahverengi kırmızı renk verir

SELÜLOZ

Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Selüloz + (n-1) H2O
Yapısal olarak amiloza çok benzeyen selüloz glikozların 1-4 glikozit bağları ile bağlanmaları sonucu oluşan bir moleküldür.DALLANMIŞ YAPI GÖSTERMEZ SUDA ÇÖZÜNMEZ.İYOTLA BOYANMAZ
Bitkiler VE MAVİ YEŞİL ALGLERİN HÜCRE çeperini oluşturur.SEÜLOZ molekülündeki bağların kuvvetli olması hücre çeperinin sağlam olmasını sağlar.
Geviş getirenlerde ve termitlerde sindirilir.
Selülozun endüstriyel olarak da büyük önemi vardır.Pamuk liflerinin %98 İ Odun liflerinin ise% 50 Sİ SELÜLOZDAN yapılmıştır.Kağıt,bazıplastikler,fotoğraf filmi ve bazı patlayıcılar selüloz kullanılarak üretilir.
Selüloz +iyotlu çinko klorür açık mavi yeşil renk verir
KİTİN :Çok sayıda glikozun dehidrasyonu sonucu oluşan hayvansal polisakkarittir.Böceklerde ve bazı kabuklularda dış iskeleti oluşturur.
HEPARİN: KANIN PIHTILAŞMASINI SAĞLAR

6

KONDROİTİN SÜLFAT: Kıkırdak,deri,kornea,göbek bağın da bulunur.
HİYALUORONİK ASİT: Deri ve diğerl hayvanların dokuları arasında bulunur.

NİŞASTA GLİKOJEN SELÜLOZ
-Bitkilerde depo edilir. –Hayvan ,mantar ve Bitki hücrelerinde hücre
İnsanlarda depo edilir çeperinin temel mad-
desidir.
-Suda erimez -Suda erir -Suda erimez
-Varlığı lugol -Varlığı iyotla anlaşılır -Varlığı iyotlu çinko
Ve iyot çözeltisi klorür ile anlaşılır
İle anlaşılır

KİTİN HEPARİN HİYOLUORONİK ASİT
Hayvansal polisak- Kanın pıhtılaşmasını Deri ve diğer hayvan
Sakrittir.Omurgasız önler. Dokuları arasında bulunur
Hayvanlarda dış
İskeleti oluşturur

KARBONHİDRATLARIN İNSAN VÜCUDU İÇİN ÖNEMİ
Canlı faaliyetleri için gerekli olan enerjinin çoğunluğu karbonhidratlardan sağlanır.Özellikle polisakkaritler,canlılara enerji sağlamakla görevli moleküllerdir.Karbonhidratlar memelilerin kanında bulunması gereken maddelerdir.İnsan kanında 100 ml’de yaklaşık 90 mg GLİKOZ bulunur.GLİKOZ beynin en önemli yakıtıdır.GLİKOZUN kandaki yoğunluğu en düşlük düzeyde bile önce beyin beslenir.Glikoz hücrelerde oksijenli solunum ile su ve karbondioksite kadar parçalanır.Bu arada açığa çıkarılan enerji bağ enerjisi şeklinde depolanarak kullanılır.
Karbonhidratların vücutta kullanılmasındave düzenlenmesinde pankreastan salgılanan hormonlar etkili olur. Bu hormonlar İNSÜLİN VE GLUKAGON DUR.
İNSÜLİN HORMONU Glikozun kandan hücrelere girerek enerjiye dönüşmesini enerji kullanımının az olduğu durumlar da ise yağa çevrilip depolanmasını sağlar.
GLİKAGON: Karaciğerdeki glikojenden glikoz yapımını hızlandırarak kan şekerini artırır.
KARBONHİDRATLARIN AYRICA YAPISAL GÖREVLERİDE VARDIR.Deoksiriboz ve riboz şekerleri nükleik asitlerin ve ATP nin yapısına katılırken,bazı polisakkaritler ise,yağlar ve proteinlerle birleşerek hücre zarının yapısına katılır.
Glikoz proteinlerle birleşerek glikoproteinleri,yağlarla birleşerek glikolipitleri oluşturur.
Diş çürümesinde de önemli etkendir.Dişe alınan şekerler bakterilerin üremesine neden olur.Bakterilerin ürettikleri asit ise dişin çürümesini kolaylaştırır.
KARBONHİDRAT BAKIMINDAN ZENGİN BESİNLER
Çoğunlukla bitkisel besinlerde bulunur.Bunlara örnek olarak buğday,mısır,patates de polisakkaritler arpada malt şekeri,bal ve meyvelerde glikoz,fruktoz;şeker kamışı ve pancardan elde edilen çay şekerinde ise sakaroz; sütte ise laktoz şekerleri yoğun olarak bulunur.Bütün bitkilerde selüloz molekülü bulunur.Bu şekeri ancak bazı bakteriler ve bir hücreliler parçalayarak kullanabilir.Hayvanlarda ve insanda selülozu sindiren enzim üretilmez.